Soichiro Honda và chiếc vòng piston bị trả về

Chuyên mục Cảm hứng kỹ thuật – nơi QCM kể lại những câu chuyện về những con người đã dám nghĩ khác và làm đến cùng.

Chiếc vòng piston bị trả về

Soichiro Honda sinh năm 1906 ở một làng nhỏ của Nhật Bản, con trai một người thợ rèn kiêm sửa xe đạp. Tuổi thơ của ông gắn với mùi dầu máy và tiếng búa. Ông kể rằng lần đầu nhìn thấy một chiếc ô tô chạy qua làng, cậu bé đã chạy theo, cúi xuống ngửi vệt dầu nó để lại trên đường và mơ một ngày mình sẽ tự làm ra những cỗ máy như thế.

Năm 15 tuổi, ông lên Tokyo học việc ở một xưởng sửa ô tô. Những tháng đầu, việc của ông chủ yếu là trông con cho ông chủ. Nhưng cậu học trò kiên nhẫn quan sát, học từng con ốc, từng chi tiết, và vài năm sau đã về quê mở xưởng sửa chữa riêng.

Cuối những năm 1930, Honda quyết định làm một thứ khó hơn: sản xuất vòng piston để bán cho Toyota. Ông dồn hết tiền bạc, ngày đêm ở xưởng, có lúc ngủ ngay bên máy. Lô hàng đầu tiên gửi đi, Toyota kiểm tra và chỉ chấp nhận một phần rất nhỏ – theo lời kể phổ biến, khoảng 3 chiếc trong 50 chiếc đạt yêu cầu.

Quay lại trường học để hiểu vì sao mình sai

Thay vì đổ lỗi, Honda đi học. Ông đăng ký học dự thính ở trường kỹ thuật Hamamatsu để tìm hiểu về luyện kim – vì sao vật liệu của mình giòn, vì sao kích thước không ổn định. Ông chỉ chọn những môn phục vụ trực tiếp cho công việc và không quan tâm đến bằng cấp. Hai năm sau, vòng piston của ông đạt chuẩn và trở thành hàng cung cấp chính thức cho Toyota.

Đây là điều mà bất cứ người thợ cơ khí nào cũng thấm: chi tiết không biết nói dối. Đo không đạt là không đạt, dù mình đã cố gắng đến đâu. Cách duy nhất là tìm ra nguyên nhân và sửa đến khi đạt.

Bom, động đất và một khởi đầu mới

Chiến tranh đến. Một nhà máy của ông bị bom phá hỏng. Năm 1945, một trận động đất san phẳng nhà máy còn lại. Honda bán phần còn lại của công ty cho Toyota, và có một thời gian gần như chẳng làm gì.

Nhưng nước Nhật sau chiến tranh thiếu xăng, thiếu phương tiện, người dân phải đạp xe rất xa để đi mua lương thực. Honda nhìn thấy vấn đề đó và lắp những động cơ nhỏ dư thừa từ quân đội vào xe đạp. Chiếc "xe đạp gắn máy" ấy bán hết ngay. Năm 1946 ông lập viện nghiên cứu kỹ thuật, năm 1948 thành lập Honda Motor. Từ một xưởng nhỏ, Honda trở thành nhà sản xuất xe máy lớn nhất thế giới, rồi bước vào ô tô, đua xe Công thức 1, động cơ máy bay và cả robot.

"Thành công là 99% thất bại"

Honda thường nói, đại ý, rằng thành công chỉ chiếm 1% công việc của ông và nó đến từ 99% còn lại là thất bại. Ông không xấu hổ về những lần hỏng việc; ông xấu hổ nếu không rút ra được gì từ chúng.

Điều người làm kỹ thuật có thể học

• Chất lượng là thứ đo được. 3/50 chi tiết đạt là một con số phũ phàng, nhưng đó là điểm xuất phát trung thực để cải tiến.
• Khi bí, hãy học đúng thứ mình thiếu. Honda học luyện kim vì vòng piston cần luyện kim – không phải vì tấm bằng.
• Hiểu nhu cầu thật của người dùng. Chiếc xe đạp gắn máy ra đời từ việc quan sát nỗi vất vả của người xung quanh.
• Đứng dậy sau mỗi lần sụp đổ. Bom và động đất không lấy được kỹ năng và ý chí của người thợ.

Ở QCM, chúng tôi tin rằng mỗi chi tiết đạt chuẩn khách hàng là kết quả của rất nhiều lần đo, chỉnh và học hỏi. Hành trình từ chiếc vòng piston bị trả về của Soichiro Honda là lời nhắc nhở rằng không có tay nghề nào sinh ra đã hoàn hảo.